Con đường xây dựng nông thôn mới (NTM) ở tỉnh Yên Bái giống như người leo dốc, càng leo càng khó khăn. Điều đó đòi hỏi Yên Bái phải biết lựa sức mình và tìm ra lối đi thích hợp để đạt được mục tiêu đã đề ra…

Yên Bái là tỉnh miền núi có 180 xã, phường, trong đó có 152 xã quy hoạch xây dựng NTM. Do đặc thù của miền núi, Yên Bái có 72 xã vùng cao thì có tới 63 xã đặc biệt khó khăn, 80,5%, dân số sống bằng nghề nông, kinh tế nông nghiệp chưa phát triển nhất là khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ dân trí thấp, phong tục tập quán lạc hậu, giao thông đi lại khó khăn...

Năm 2011 Yên Bái đã hoàn thành việc rà soát thực trạng 152 xã theo 19 tiêu chí quốc gia. Trong đó có 12,5% số xã đạt 5 tiêu chí, 40% số xã đạt 3-4 tiêu chí, 47,5% số xã còn lại chỉ đạt 1-2 tiêu chí, như: Hệ thống chính trị, an ninh trật tự xã hội. Điều đó, phần nào nói nên việc xây dựng NTM của Yên Bái là vô cùng khó khăn.

Như vậy, việc xây dựng NTM ở Yên Bái không chỉ là yêu cầu cho sự phát triển kinh tế mà còn nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, trình độ văn hóa, chất lượng đời sống, sức khỏe của người dân ngày một tốt hơn, tạo ra diện mạo nông thôn mới phù hợp với quy luật phát triển của xã hội. Thực hiện QĐ số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Yên Bái đã thành lập Ban chỉ đạo xây dựng NTM các cấp và lựa chọn các xã điểm xây dựng mô hình. Với 11 xã điểm, trong đó có 2 xã điểm chỉ đạo của tỉnh là Đại Phác thuộc huyện Văn Yên và xã Tân Đồng thuộc huyện Trấn Yên.

Để xây dựng hoàn chỉnh một xã đạt 19 tiêu chí NTM, theo tính toán ban đầu thì mỗi xã của tỉnh Yên Bái cần đầu tư 160-200 tỷ đồng, trong đó chủ yếu kinh phí để xây dựng cơ sở hạ tầng, như: Đường giao thông nông thôn, trường học, trạm y tế, nhà văn hoá, nước sinh hoạt… chiếm 70%. Nguồn vốn để xây dựng NTM, bao gồm: 40% ngân sách Nhà nước, 30% vốn vay, 20% đầu tư của các doanh nghiệp (DN), 10% huy động từ người dân.

Theo dự kiến, tới năm 2020 sẽ hoàn thành việc xây dựng NTM. Thời gian từ nay tới đó chỉ còn 8 năm, đã đặt ra nhiều thách thức đối với một tỉnh miền núi kinh tế chậm phát triển như Yên Bái. Nhìn vào cơ cấu nguồn vốn để xây dựng NTM, thì từ nay tới năm 2020 mỗi năm phải huy động từ phía người dân tối thiểu 2 tỷ. Đối với khu vực đồng bằng đã khó khăn thì khu vực miền núi lại càng khó khăn hơn, nhất là 63 xã đặc biệt khó khăn của Yên Bái người dân còn thiếu ăn thì tìm đâu ra được số tiền lớn như vậy? Đấy là chưa kể 20% vốn DN hỗ trợ địa phương xây dựng NTM, hầu hết các xã của Yên Bái chưa có DN tham gia góp vốn.

Việc xây dựng NTM ở Yên Bái như chuyện hàng ngày người dân phải leo dốc trên con đường trở về ngôi nhà của mình trên các sườn núi cao, không thể vội vàng, mà phải biết lựa sức mình mỗi đoạn đường. Bà con thường nói: Từ từ đi rồi sẽ tới. Mặc dù nguồn thu ngân sách của Yên Bái còn hạn hẹp, nhưng năm 2011 Yên Bái đã đầu tư 22,662 tỷ cho Chương trình xây dựng NTM, trong đó nguồn vốn ngân sách TW hỗ trợ 21,5 tỷ, để xây dựng hoàn chỉnh Đề án quy hoạch NTM, đào tạo nhân lực và hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng cho hai xã điểm của tỉnh. Năm 2012 tỉnh Yên Bái đầu tư 28,264 tỷ cho Chương trình xây dựng NTM, trong đó vốn đầu tư phát triển kinh tế 15,9 tỷ, vốn sự nghiệp kinh tế 12,3 tỷ. Với nguồn vốn ít ỏi như vậy, nhưng ngay từ năm 2010 Yên Bái đã tổ chức lồng ghép các nguồn vốn của Chương trình 135, Chương trình 30A, di dân tái định cư ra khỏi vùng thiên tai sạt lở, Chương trình MTQG nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn… để xây dựng từng cụm dân cư theo mô hình NTM. Đây chính là những mô hình đầu tiên cho việc xây dựng NTM ở Yên Bái mà người dân được thụ hưởng và hướng tới.

"Chương trình xây dựng NTM của tỉnh Yên Bái đã được Đảng bộ và chính quyền địa phương các cấp vào cuộc với tinh thần rất cao. Mặc dù Yên Bái là tỉnh có điểm xuất phát kinh tế thấp, cuộc sống của người dân còn khó khăn, nhiều nơi trông đợi vào Nhà nước chứ không phải từ nội lực, đặc biệt đòi hỏi của tiêu chí rất cao, như giảm tỷ lệ lao động trong sản xuất nông nghiệp chỉ còn 45%... Đó chính là những thách thức trong việc xây dựng NTM mà Yên Bái phải vượt qua...", ông Mai Mộng Tuân, PGĐ Sở NN&PTNT Yên Bái.

(Nguồn: Thái Sinh – báo NNVN – ngày 17/7/2012)